Geschiedenis

De bewogen geschiedenis van de kastanjeboom in de binnentuin aan de prinsengracht.

Ca. 1850
De witte paardenkastanje wordt geplant op het binnenterrein van het blok ten noorden van de Westerkerk tussen Keizersgracht en Prinsengracht. Deze locatie wordt mooi in beeld gebracht op Google Maps.
 
1943- 1944
 Zo'n honderd jaar later is de markante boom goed te zien vanuit het zolderraam van het achterhuis waar Anne Frank tijdens de jaren 1943-1944 ondergedoken zit. Voor Anne is het de enige directe relatie met het leven buiten en de wisseling der jaargetijden. Dankzij Anne's dagboek wordt "haar" boom ook voor anderen een symbool van hoop en liefde voor het leven.
 
1989
Eerste dreiging voor de kastanje: de uitbreidingsplannen van de Anne Frank Stichting. Men wil het pand aan de Keizersgracht naast het Anne Frank Huis uitbouwen tot bijna bovenop de Anne Frankboom. Hiervoor zou een groot deel van de wortels moeten worden gekapt en dat is heel erg slecht voor een boom en zeker voor zo’n monumentaal exemplaar. Buurtbewoners verzetten zich tegen de aantasting van de boom en het plan gaat uiteindelijk niet door.
 
1993
Kort daarna wordt bekend dat de bodem is verontreinigd door olielekkages uit een of meerdere oude ondergrondse tanks die vroeger werden gebruikt voor verwarming van de huizen. De Gemeente Amsterdam neemt hierop de zorg voor de boom over en voert in 1993 een grootschalige bodemsanering uit. Verder wordt de boom vakkundig verzorgd door de firma Pius Floris Amsterdam.
 
2005
De firma Pius Floris topt in opdracht van Gemeente Amsterdam de kastanje af, wat betekent dat het bovenste deel van de kruin wordt afgezaagd. De boom steekt daardoor niet meer zover boven de huizen uit en zal dus minder wind vangen. Het gevaar van omwaaien wordt daarmee verkleind.
2006
Bewoners maken zich ongerust over de boom. Dankzij vruchtlichamen van een tonderzwam vertoont de boom duidelijkere ouderdomsverschijnselen. De bewoners vragen bij de heer Pius Floris uit Vught of een bodembehandeling de conditie van de boom kan verbeteren. Zijn eenvoudige voorstel wordt door de bewoners in Amsterdam naar voren gebracht. De nieuwe beheerder van de boom, Stadsdeel Centrum, reageert hier echter niet op. Wel houden de buurtbewoners een tweetal knoflookacties. Beide keren planten zij 1000 knoflookteentjes aan de voet van de boom. Knoflook is een traditioneel antibacterieel middel bij bestrijding van boomziektes.
13 november 2006 
Vanaf deze datum wordt het dramatisch. In het wijkcentrum worden bezorgde buurtbewoners uitgenodigd op een voorlichtingsbijeenkomst. Men maakt het onderzoeksrapport van de Firma Pius Floris bekend; de conclusie hiervan is dat de boom moet worden gekapt.
De bewoners vragen of het onderzoeksverslag ook is bekeken en ondertekend door de gemeentelijke boomconsulent Hans Kaljee. Het antwoord is dat hij betrokken was bij het onderzoek en de conclusie. Maar wanneer de bewoners hem de volgende dag persoonlijk spreken, blijkt hij van niets te weten. Op dezelfde vergadering vragen de bewoners om een ‘second opinion’ , aangezien je zo’n belangrijke beslissing niet op basis van één onderzoek moet uitvoeren. Het stadscentrum oordeelt dat dit niet nodig is.
Uit de ochtendbladen de volgende dag blijkt vreemd genoeg dat al de hele internationale pers over de noodzaak van het kappen op de hoogte is.
 
20 november 2006
Het stadsdeel Centrum publiceert de kapaanvraag voor de kastanje. Buurtbewoners hebben tot 18 december de tijd om hiertegen bezwaar te maken.
 
18 december 2006
Bewoners en ‘De Bomenstichting’ maken bezwaar tegen de kapaanvraag.
 
6 maart 2007
Ondanks het bezwaarschrift geeft de eigenaar van de boom, Dhr. Pomes, een definitieve toestemming voor het vellen van de boom.
 
24 maart 2007
Op initiatief van de buurtbewoners wordt er een panel van 12 boomdeskundigen uit heel Nederland uitgenodigd om te kijken naar het onderzoeksrapport van de firma Pius Floris. Ze zijn unaniem van mening dat er meer mogelijk heden bestaan dan alleen maar het kappen van de boom.
Instandhouding en verankeringmaatregelen zijn de mogelijke alternatieven.
 
April 2007
De actiegroep van bewoners organiseert een alternatief onderzoek door de zeer beroemde Engelse specialist in oude “veterane” bomen, Neville Fay. Hij maakt gebruik van een geavanceerde methode voor het onderzoek, net zoals de firma Pius Floris. Het resultaat is positief voor de boom.
 
Mei 2007
De onderzoekscommissie houdt een hoorzitting omtrent het bezwaarschrift van de bewoners en de Bomenstichting. Hier zal ook blijken dat het stadsdeel Centrum opzettelijk het verslag van de gemeentelijke boomconsulent opzij heeft geschoven, want zijn conclusie was dat er nader onderzoek moest plaatsvinden en gekeken moest worden naar mogelijke alternatieven.
 
Zomer 2007
De bewoners beginnen samen met de Bomenstichting met de voorbereidingen van een alternatief plan om de boom te behouden.
 
18 september 2007
De onderzoekscommissie geeft de bezwaarmakers tot 1 januari 2008 de tijd om een alternatief plan in te dienen.
 
Oktober 2007
De Nederlandse Bomenstichting geeft aan dat zij een trekproef zullen houden op woensdag 14 november 2007.
 
13 november 2007
Op de avond voor de trekproef haalt het stadsdeel Centrum de testresultaten van september uit de lade en roept opeens dat de boom op instorten staat, dit onderbouwd door een rapport van de firma Pius Floris. Daarbij verklaart het stadsdeel dat de boom één week later uit nood zal worden omgezaagd
.
14 november 2007
De boomexperts van de Nederlandse Bomenstichting komen zoals gepland om hun trekproef uit te voeren. Maar de politie wordt ingeschakeld om de trekproef te verbieden.
 
19 november 2007
Onder druk van massale belangstelling van de pers wordt de trekproef voorbereid. Het stadsdeel Centrum dreigt nog dat wanneer de trekpoef toch zou plaatsvinden, dat zij zich volledig terugtrekken uit de plicht voor de zorg van de boom en dat ze alle verantwoordelijkheid van zich afwijzen. Ondanks dit dreigement wordt de trekproef toch uitgevoerd.
Resultaat: De boom kan windkracht 12 overleven en de inmiddels ingeschakelde rechter verbiedt de “nood”kap.
 
20 november 2007
Judgement Day: Na lang overleg met de betrokken partijen en na een rondleiding bij de boom is het oordeel van de rechter dat de boom voorlopig niet moet worden gekapt. Eerst moeten de alternatieven worden bekeken. Hiervoor krijgt men tot half januari 2008 de tijd.
Voorwaarde: De partijen moeten tot een gemeenschappelijk plan komen voor de instandhouding van de boom.
Ondanks de uitspraak van de rechter, geven het Stadsdeel Centrum en de Anne Frank Stichting een persconferentie waarin ze hun standpunten herhalen over het extreme gevaar en wijzen ze de burgemeester op de noodsituatie.
 
December 2007 – februari 2008
Het begin van een langdurig en voorzichtig bemiddelingsproces door Eberhard van der Laan ( sinds juli 2010 burgemeester van Amsterdam).. Bemiddeling loopt problematisch omdat er geen compromis komt. De actiegroep wil de boom behouden, Stadsdeel Centrum en de Anne Frank stichting niet.
Na uitvoerige besprekingen moet aan twee voorwaarden worden voldaan: De actiegroep moet de volledige verantwoordelijkheid voor de boom op zich nemen vanaf eind februari 2008. Dat wil zeggen dat alle kosten en alle onderhoud in de toekomst voor hun rekening is.
De 2e voorwaarde: vóór 31 mei 2008 moet de ondersteunende constructie er staan. Indien dat niet het geval is zal de boom op 1 juni 2008 worden gekapt.
Deze voorwaarden zijn vastgelegd in een contract, ondertekend door alle betrokken partijen.
 
30 april 2008
De Support Anne Frank Tree-stichting nodigt de internationale pers uit om hen te melden dat de ondersteunende constructie voltooid is. Grote opluchting. In alle Nederlandse en buitenlandse persorganen verschijnt het heuglijke nieuws.
 
Vanaf mei 2008
De Support Anne Frank Tree-stichting heeft twee kerntaken: de zorg voor de boom en het aflossen van de bouwschuld. Ondanks de genereuze steun van de bouwbedrijven is er nog een restschuld achtergebleven.
 
23 augustus 2010
Op 23 augustus is om 14.20 door een hevige storm en zware regenval de Anne Frank boom neergestort. De stutconstructie kon de boom niet houden. De bijzonder vele bladeren die hij dit jaar had aangemaakt en die zwaar waren van de regen, vormden te veel gewicht in de enorm sterke windstoten, die het binnenterrein invielen. Mensen werden niet geraakt, ook geen gebouwen, wel een paar tussenmuurtjes en twee tuinhuisjes.